Երկրի մակերևույթը փոփոխող արտածին ուժերը․

untitled imagesCA3N5OL1

Երկրի ընդերքում և նրա մակերևույթին տեղի ունեցող գործընթացների հետևանքով Երկրի մակերևույթը մշտապես փոփոխվում և նոր ձևեր է ստանում: Երկրաշարժերն ու հրաբուխների ժայթքումները ներքին գործընթացներ են: Դրանք սովորաբար Երկրի մակերևույթին առաջացնում են անհարթություններ, իսկ արտածին ուժերը հարթեցնում են դրանք: Ջերմաստիճանի տատանումների, օդի, ջրի, բույսերի և այլ կենդանի օրգանիզմների ազդեցությամբ ապարների քայքայման և փոփոխման երևույթները կոչվում են հողմահարություն:

Հողմահարությունները կարող են լինել ֆիզիկական, քիմիական և օրգանական:
Ֆիզիկական հողմահարությունը կարող է պայմանավորվել ջերմաստիճանի կտրուկ փոփոխություններով: Ցերեկը տաքանալիս լեռնային ապարներն ընդարձակվում են, գիշերը սառչելիս’ սեղմվում: Դրա հետևանքով ապարների վրա առաջանում են ճաքեր և ճեղքվածքներ: Երբեմն դրանք լցվում են ջրով, որը սառչելով ընդարձակվում է և ավելի արագացնում ժայռերի քայքայումը:
Երկրի մակերևույթով հոսող ջուրը լվանում տանում է հողի վերին շերտը բույսերին անհրաժեշտ սննդանյութերի հետ միասին: Վարարած գետերից կամ անձրևաջրերից առաջացած հեղեղները ամեն տարի վնասում են տասնյակ հազարավոր հեկտար բերքատու հողեր: Քայքայիչ ազդեցություն ունեն նաև քամիները: Ուժեղ մրրիկի ժամանակ քամին կարող է քշել տանել հողի’ մինչև 25 սմ հաստությամբ շերտեր: Դրա հետևանքով արգավանդ հողերը դառնում են անբերրի և մշակման համար ոչ պիտանի: Քայքայիչ դեր ունեն նաև ձյունը և սառույցը: Լեռների վրա կուտակված ձյունը և սառույցը իրենց ծանրության ազդեցությամբ
շարժվում են ներքև’ քերելով և քայքայելով Երկրի մակերևույթը: Այս բոլորը ֆիզիկական հողմահարության օրինակներ են:
Օդում և ջրում պարունակվող տարբեր քիմիական նյութերը’ աղեր, թթուներ, փոխազդելով ապարների հետ, քայքայում են դրանք: Այդպիսի փոխազդեցությունը կոչվում է քիմիական հողմահարություն:
Օրգանական հողմահարությունը տեղի է ունենում կենդանի օրգանիզմների ազդեցությամբ:
Երկրի մակերևույթի ձևավորման գործում որոշակի դեր է խաղումնաև մարդու գործունեությունը, որի ազդեցությունն անընդհատ աճում է: Օգտակար հանածոների արդյունահանումը, ջրանցքների, ջրամբարների, թունելների կառուցումը արհեստական բարձրությունների և փոսերի առաջացման պատճառ են դառնում։

 

Հարցեր և առաջադրանքներ․

1.Որ գործընթացներն են երկրի մակերևույթի վրա առաջացնում անհարթություններ։

2.Ինչ է նշանակում հողմնահարում և քանի տեսակներ կան։

3.Նշեք հողմնահարման տեսակներ օրինակներ։

4.Ինչպես է տեղի ունենում օրգանական հողմնահարումը։

5.Մարդը կարող է իր ազդեցությունն ունենալ երկրի մակերևույթի ձևավորման գործում։

 

 

2 thoughts on “Երկրի մակերևույթը փոփոխող արտածին ուժերը․

  1. Հարցեր և առաջադրանքներ․
    1.Որ գործընթացներն են երկրի մակերևույթի վրա առաջացնում անհարթություններ։
    Երկրաշարժերն ու հրաբուխների ժայթքումները ներքին գործընթացներ են: Դրանք սովորաբար Երկրի մակերևույթին առաջացնում են անհարթություններ:
    2.Ինչ է նշանակում հողմնահարում և քանի տեսակներ կան։
    Հողմահարությունները կարող են լինել ֆիզիկական, քիմիական և օրգանական
    3.Նշեք հողմնահարման տեսակներ օրինակներ։
    ֆիզիկական, քիմիական և օրգանական
    4.Ինչպես է տեղի ունենում օրգանական հողմնահարումը։
    Օրգանական հողմահարությունը տեղի է ունենում կենդանի օրգանիզմների ազդեցությամբ:
    5.Մարդը կարող է իր ազդեցությունն ունենալ երկրի մակերևույթի ձևավորման գործում։
    այո

  2. Հարցեր և առաջադրանքներ․
    1.Որ գործընթացներն են երկրի մակերևույթի վրա առաջացնում անհարթություններ։
    Երկրի մակերևույթի վրա անհարթություններ են առաջացնում հրաբուխներն ու երկրաշարժերը:
    2.Ինչ է նշանակում հողմնահարում և քանի տեսակներ կան։
    Ջերմաստիճանի տատանումների, օդի, ջրի, բույսերի և այլ կենդանի օրգանիզմների ազդեցությամբ ապարների քայքայման և փոփոխման երևույթները կոչվում են հողմահարություն:
    3.Նշեք հողմնահարման տեսակներ օրինակներ։
    Օրգանական,ֆիզիկական և քիմիական:
    4.Ինչպես է տեղի ունենում օրգանական հողմնահարումը։
    Օրգանական հողմահարությունը տեղի է ունենում կենդանի օրգանիզմների ազդեցությամբ:
    5.Մարդը կարող է իր ազդեցությունն ունենալ երկրի մակերևույթի ձևավորման գործում։
    Երկրի մակերևույթի ձևավորման գործում մարդը կարող է իր ազդեցությունն ունենալ:

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Google photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s